صدای آمریکا: گرچه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، مشهورترین چهره‌ای بود که در ساعات نخستین عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه رژیم ایران کشته شد، اما بسیاری از چهره‌ها و فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی نیز در ساعات نخستین حمله از حلقه تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی حذف شدند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، که در شامگاه شنبه ۹ اسفند کشته شدن علی خامنه‌ای را تأیید کرد، گفته است که نزدیک به ۵۰ تن از چهره‌ها و رهبران نظامی امنیتی جمهوری اسلامی از جمله برخی چهره‌هایی که در مظان جانشینی رهبران و فرماندهان حذف شده بودند، در جریان حملات آمریکا و اسرائیل کشته شده‌اند.

این گزارش مروری دارد بر مهم‌ترین چهره‌هایی که در روزهای گذشته از حلقه تصمیم‌گیران نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی حذف شدند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

رهبر ۸۷ ساله جمهوری اسلامی که از سال ۱۳۶۸ حاکم مطلق جمهوری اسلامی ایران بود، مهم‌ترین چهره حذف شده در جریان عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران است.

او که از زمان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل از حضور عمومی اجتناب می‌کرد و دیدارها و پیام‌های ویدئویی‌اش از مکان‌های غیر معمول مخابره می‌شدند، روز شنبه نهم اسفندماه در اولین ساعات آغاز عملیات «خشم حماسی» و به دنبال حمله هوایی به مجموعه موسوم به دفتر رهبری در خیابان پاستور تهران کشته شد.

گفته می‌شود که او در زمان حمله در جلسه شورای عالی دفاع که از زمان جنگ ۱۲ روزه تشکیل شد و شامل اصلی‌ترین فرماندهان نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی بود، حضور داشت و کشته شد.

گزارش شده است که آمریکا تحرکات رهبر جمهوری اسلامی را از مدت‌ها پیش زیر نظر داشته و به محض برنامه‌ریزی و تشکیل جلسه ۹ اسفند، اطلاعات آن را در اختیار اسرائیل قرار داده تا برای این حمله اقدام کند.

جمهوری اسلامی تا شامگاه شنبه مرگ علی خامنه‌ای را مخفی کرد اما در شامگاه نخستین روز عملیات آمریکا و اسرائیل، ابتدا نخست‌وزیر اسرائیل از احتمال کشته شدن او خبر داد و در نهایت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا این موضوع را تأیید کرد.

در حمله به دفتر رهبر جمهوری اسلامی، علاوه بر فرماندهانی که در جلسه شورای دفاع حاضر بودند، برخی اعضای خانواده رهبر جمهوری اسلامی، از جمله یک عروس و یک داماد او، و همسر او و یک نوه دختری‌اش هم کشته شده‌اند.

مرگ علی خامنه‌ای به خلأ قدرت در جمهوری اسلامی منجر شده و گرچه شورای موقت رهبری بر اساس قانون اساسی تشکیل شده، اما در شرایطی که آسمان ایران در کنترل آمریکا و اسرائیل است و عملیات خشم حماسی همچنان ادامه دارد، امکان برگزاری نشست‌های مجمع تشخیص مصلحت نظام برای همراهی و مشروعیت دادن به تصمیمات این شورا، و نیز امکان برگزاری نشست مجلس خبرگان رهبری برای تعیین جانشین او وجود نداشته است. مقر این دو نهاد نیز در حملات اسرائیل در روزهای اخیر ویران شده است.

علی شمخانی، مشاور سیاسی خامنه‌ای و دبیر شورای دفاع
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

دریابان شمخانی که سابقه عضویت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از زمان استقرار جمهوری اسلامی و نیز فرماندهی مشترک نیروی دریایی سپاه و ارتش را دارد، در یکی از دولت‌های میرحسین موسوی، وزارت سپاه و در دولت محمد خاتمی وزارت دفاع را به عهده داشت.

او با روی کار آمدن حسن روحانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی شد، اما بعدتر گزارش‌هایی از مخالفت‌ها و کارشکنی‌های او در روند مذاکرات هسته‌ای دولت روحانی منتشر شد. شمخانی چندی پس از روی کار آمدن ابراهیم رئیسی از این سمت و از ترکیب شورای امنیت ملی کنار گذاشته شد، اما به عنوان مشاور سیاسی خامنه‌ای به کار خود ادامه داد. نام او در سال‌های اخیر با فسادهای اقتصادی فرزندانش نیز گره خورده بود.

او از اهداف اولیه اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه بود اما از حمله به محل سکونتش جان سالم به در بود و از آن زمان به عنوان یکی از تصمیم‌سازان قدرتمند جمهوری اسلامی شهرت داشت.

محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

سرلشکر محمد پاکپور که به مدت ۱۶ سال فرماندهی نیروی زمینی سپاه را به عهده داشت، پس از حذف حسین سلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه، به فرماندهی سپاه پاسداران منصوب شد. در این سمت، یکی از نخستین اقدامات نمایشی او ضبط پیامی هشدارآمیز به عبری خطاب به شهروندان اسرائیلی بود.

پاکپور به دلیل نقشش در سرکوب معترضان، از جمله در آبان ۱۳۹۸، موضوع تحریم‌های اتحادیه اروپا بود.

عبدالرحیم موسوی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

سرلشکر عبدالرحیم موسوی از مرداد ۱۳۹۶، فرماندهی کل ارتش جمهوری اسلامی را به عهده داشت اما در جریان جنگ ۱۲ روزه و پس از کشته شدن محمد باقری، رئیس وقت ستادکل نیروهای مسلح و در خلأ ناشی از حذف بسیاری از چهره‌های نظامی امنیتی جمهوری اسلامی، به ریاست این ستاد منصوب شد.

او همچنین از خرداد ماه سال ۱۳۹۸، فرماندهی قرارگاه پافند هوایی خاتم‌الانبیا را به عهده داشت.

عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

سرتیپ عزیز نصیرزاده فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی بین سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ بود و پس از آن برای سه سال به عنوان جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت می‌کرد. با روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان، نصیرزاده دولت فراخوانده شد و وزارت دفاع را برعهده گرفت، و پس از تشکیل شورای موسوم به دفاع، در آن عضویت داشت.

محمد شیرازی، رئیس دفتر نظامی علی خامنه‌ای
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

سرتیپ محمد شیرازی از زمان آغاز رهبری علی خامنه‌ای و توسعه و سازماندهی دفترش در سال ۱۳۶۸، به عنوان رئیس دفتر نظامی خامنه‌ای رابط او با نیروهای مسلح و مشاور او در انتصاب‌ها و سازماندهی‌های نیروهای نظامی جمهوری اسلامی بود.

در زمان حمله به شورای دفاع در دفتر خامنه‌ای، شیرازی هم از حاضران در این نشست بود و کشته شد.

صالح اسدی، رئیس اطلاعات قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

این چهره افسر ارشد اطلاعات نظامی، ریاست دایره اطلاعات قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا را به عهده داشت، از دیگر مقام‌هایی که در حمله به نشست شورای دفاع کشته شده‌اند.

اطلاعات زیادی در مورد سوابق این چهره نظامی-امنیتی در دست نیست اما منابع اسرائیلی شکل‌دهی به موضع راهبردی جمهوری اسلامی در قبال آمریکا و اسرائیل، و برنامه‌ریزی درگیری‌های منطقه‌ای علیه اسرائیل را به او نسبت می‌دهند.

دو چهره ارشد صنایع نظامی
محل کشته شدن: جلسه شورای عالی دفاع در دفتر رهبری

در جلسه شورای موسوم به دفاع در دفتر علی خامنه‌ای دو چهره صنایع ایران هم حضور داشتند که هر دو کشته شدند.

حسین جبل‌عاملیان رئیس سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی موسوم به سپند که اسرائیل می‌گوید «در توسعه فناوری‌های پیشرفته تسلیحاتی و نیز صنایع دریایی سپاه پاسداران نقش داشت» و رضا مظفری‌نیا، رئیس پیشین همین سازمان که اسرائیل او را از افراد مهم در پیشبرد و تقویت برنامه‌های نظامی پیشرفته جمهوری اسلامی معرفی کرده است.

محمد باصری، از چهره‌های ارشد اطلاعاتی

محمد باصری، از مقام‌های ارشد اطلاعاتی جمهوری اسلامی که پیشتر به دلیل نقشی که در ناپدید شدن رابرت لوینسون در سال ۲۰۰۷ در ایران داشت، به نامش در برنامه «پاداش برای عدالت» ایالات متحده اشاره شده است.

کیفیت و محل کشته شدن این چهره امنیتی نامشخص است اما گزارش شده که او در موج دوم حملات در روز یکشنبه ۱۰ اسفند کشته شده است.

یحیی حسینی پنجکی معروف به حمیدی، معاون وزیر اطلاعات

در حالی که اطلاعات اندکی از چهره‌های امنیتی جمهوری اسلامی در دسترس است، از حسینی پنجکی به عنوان معاون امنیت داخلی وزارت اطلاعات نام برده شده است. همچنین گفته شده که او «طراح اصلی عملیات‌های این وزارتخانه برای ترور مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور» بوده است.

گزارش شده است که این مقام اطلاعاتی در سومین روز حملات در روز دوشنبه ۱۱ اسفند کشته شد؛ حملاتی که مقر وزارت اطلاعات را هدف گرفت و به مرگ برخی دیگر از مقام‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی نیز منجر شد.

محسن مهدوی کلاته، معاون وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی

این مقام وزارت اطلاعات از هم‌رزمان مجتبی خامنه‌ای فرزند دوم رهبر جمهوری اسلامی در گردان حبیب بوده است. کیفیت و محل کشته شدن این چهره امنیتی نامشخص است اما رسانه‌های داخل ایران روز چهارشنبه از خاکسپاری او در قم خبر دادند. به نظر می‌رسد او هم از مقام‌هایی است که در حمله به مقر وزارت اطلاعات کشته شده است.

غلامرضا رضائیان، رئیس سازمان اطلاعات «فراجا»

خبر کشته شدن این مقام امنیتی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی هم روز یکشنبه ۱۰ اسفند در رسانه‌های داخلی ایران منتشر شد. این سرتیپ پاسدار از اسفند ۱۴۰۱، ریاست سازمان اطلاعات نیروی انتظامی را به عهده داشت و پیش از آن هم مسئولیت‌های مختلفی را در این نیرو به عهده داشت.