پویان مختاری، ساشا سبحانی و شبکه قمار؛ گزارش رویترز از عملیات ۴ میلیارد دلاری ایران برای دور زدن تحریمها
یورونیوز: رویترز در گزارشی مفصل پرده از عملیات چهار میلیارد دلاری جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها برداشته است. بنابر این گزارش، بخشی از این عملیات با یک شبکه فارسیزبان متشکل از بیش از دو هزار وبسایت قمار و یک صرافی رمزارز بدون مجوز در دبی مرتبط است.
به گزارش رویترز بر اساس اطلاعات دو شرکت تحقیقاتی حوزه رمزارز و یک تحلیلگر مستقل، یک صرافی رمزارز بدون مجوز به نام «شلبیت» مستقر در دبی با عملیات ایران برای دور زدن تحریمها در ارتباط است.
بنابر این گزارش، یکی از مشتریان اصلی این صرافی، یک شبکه فارسیزبان متشکل از بیش از دو هزار وبسایت قمار است و دو چهره مشهور ایرانی در شبکههای اجتماعی، یعنی پویان مختاری و ساشا سبحانی، این شبکه را تبلیغ میکنند.
به گزارش رویترز، این دو نفر به همراه سیاوش کیوانپور، بنیانگذار و گرداننده «شلبیت» در سال ۲۰۲۳ در یک پرونده قمار در ایران محکوم شدند.
رویترز بیش از ۶۰ اینفلوئنسر ایرانی را شناسایی کرده است که این وبسایتهای قمار را تبلیغ میکنند. حدود نیمی از آنها بیش از یک میلیون دنبالکننده دارند و شمار دنبالکنندگان سه نفر از آنها از ۱۰ میلیون نفر فراتر میرود.
اگرچه قمار در ایران غیرقانونی است و مجازات شلاق و زندان در پی دارد، اما شبکه قماری که رویترز آن را شناسایی کرده است، به سامانه پرداخت آنلاین ایران دسترسی دارد. این در حالی است که این سامانه تحت نظارت دقیق بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.
به گزارش رویترز، «شلبیت» مرکز اصلی این عملیات جابهجایی پول جمهوری اسلامی ایران است و شبکه قمار، بانک مرکزی و دیگر نهادهای تحریمشده ایران از طریق این عملیات به بازارهای جهانی رمزارز دسترسی دارند.
دادههای مربوط به گردش مالی «شلبیت»، از جمله دستکم چهار میلیارد دلاری که این صرافی از ماه مه ۲۰۲۴ تاکنون پردازش کرده، از سوی دو شرکت تحقیقاتی حوزه رمزارز و ریچ سندرز، پژوهشگر و بازرس مستقل بلاکچین با تمرکز بر ایران، تحلیل شده است. سوابق بلاکچین نشان میدهد که دهها میلیون دلار از رمزارزهای شبکه قمار از مسیر «شلبیت» عبور کرده است.
این صرافی بدون مجوز صدها میلیون دلار دارایی را به برخی از بزرگترین بازیگران بازار رمزارز، از جمله بایننس، بزرگترین صرافی رمزارز جهان، منتقل کرده است.
بایننس در پاسخ به پرسشهایی درباره تعاملاتش با شلبیت گفت که شلبیت هرگز حسابی در بایننس نداشته و تحریم نیز نشده است. بایننس پردازش صدها میلیون دلار متعلق به شلبیت را تکذیب نکرد و گفت این معاملات پرخطر تلقی نشدهاند.
بایننس در بیانیهای گفت: «هنگامی که کاربران مرتبط با شلبیت با پلتفرم ما تعامل داشتند، برنامه نظارتی ما همانطور که باید عمل کرد: تحقیق انجام داد، حسابهای مرتبط را مسدود کرد و آنها را به نهادهای مجری قانون گزارش داد.»
شلبیت همچنین مستقیما با بانک مرکزی ایران، کیف پولهایی که دولت اسرائیل آنها را به سپاه پاسداران مرتبط دانسته و نوبیتکس، صرافی ایرانی که دولت آمریکا اوایل سال جاری تحریم کرد، تعامل داشته است. بخشی از رمزارزهایی که به شلبیت منتقل شدهاند، از محلی آمدهاند که دو شرکت تحقیقاتی حوزه رمزارز آن را یک عملیات استخراج بیتکوین در ایران میدانند.
ریچ سندرز درباره شلبیت گفت: «کاملا مشخص است که این عملیات سپاه پاسداران است.»
ورود پول به شلبیت در جریان درگیری ایران و آمریکا و حتی پس از حملات ایران به امارات همچنان ادامه داشت. افشای این شبکه جابهجایی پول، ابتکار عمل ایران را در تحمل سالها تحریمهای سنگین تجاری و بانکی نشان میدهد.
تحقیقات رویترز همچنین نشان داد که سپاه پاسداران حدود ۱۰ سال پیش کنترل بزرگترین وبسایتهای قمار قابل دسترسی در داخل ایران را به دست گرفت و از آن زمان تاکنون از آنها برای انتقال پول به خارج از کشور استفاده کرده است.
رویترز برای افشای این شبکه دور زدن تحریمها با بیش از ۳۰ نفر، از جمله دو فردی که پیشتر با سپاه پاسداران در ارتباط بودند، یک مقام پیشین دولتی، دو منبع ارشد ایرانی و افرادی که مستقیما از تحقیقات جاری دولت امارات درباره این عملیات آگاهی دارند، گفتگو کرد. وبسایتهای قمار و روابط میان آنها نیز با همکاری شرکت امنیت سایبری «اینفوبلاکس» شناسایی و ترسیم شد.
به گفته رضا غیبی، مقام سابق دولت ایران، برخورد جمهوری اسلامی با شبکههای قمار نه برای حمایت از مردم، بلکه با هدف حذف رقبا انجام میشود.
او گفت: «دلیلش این نیست که به رفاه مردم اهمیت میدهند یا قمار حرام است. مسئله حذف رقباست.»
حمید نیکو مشاور پیشین سپاه گفت: «وقتی بنگاههای مالی بزرگ میشوند و مستقل از حاکمیت و نهادهای امنیتی فعالیت میکنند، سپاه پاسداران برای نظارت بر آنها وارد عمل میشود. آنها از وبسایتهای قمار بهعنوان راهی برای اتصال نظامهای مالی داخل و خارج کشور استفاده کردند.»
به گفته تحلیلگران حوزه رمزارز، شلبیت دستکم ۱۲۵ میلیون دلار را از بانک مرکزی ایران، که بخش عمده آن مستقیما منتقل شده، پردازش کرده است. بر اساس دادههای بلاکچین بررسیشده از سوی رویترز، شلبیت همچنین دستکم ۲۰ میلیون دلار از عملیات مشکوک استخراج رمزارز در ایران، از طریق کیف پولهای واسطهای که منشا دارایی را پنهان میکنند، دریافت کرده است.
استخراج رمزارز مستلزم استفاده از رایانه برای حل مسائل پیچیده ریاضی و تولید سکههای دیجیتال جدید است؛ فرآیندی که در عمل به ضرب پول تازه شباهت دارد. ایران در سال ۲۰۱۹ این فرآیند را قانونی کرد و استخراجکنندگان را ملزم به دریافت مجوز دولتی کرد.
بر اساس گزارش شرکتهای تحقیقاتی و دادههای بلاکچین بررسیشده از سوی رویترز، از ماه مه ۲۰۲۴ تاکنون دستکم ۶۷۶ میلیون دلار رمزارز از نشانیهای متعلق به شلبیت به بایننس منتقل شده است.
نقش اینفلوئنسرهای ایرانی
به گزارش رویترز، ساشا سبحانی و پویان مختاری، دو چهره ایرانی مشهور شبکههای اجتماعی بهعنوان چهرههای تبلیغاتی این شبکه قمار فعالیت میکردند. این دو نفر سبک زندگی پرزرقوبرق خود را در شبکههای اجتماعی به نمایش میگذارند و ویدیوهایی از خودروهای اسپرت لوکس، مهمانی روی قایقهای تفریحی و جتهای خصوصی منتشر میکنند.
بر اساس اسناد قضایی ایران که رویترز بررسی کرده، پویان مختاری و ساشا سبحانی دستکم از سال ۲۰۲۰ با یکدیگر همکاری داشتهاند و در آن زمان به دلیل راهاندازی شبکهای از وبسایتهای قمار غیرقانونی، از جمله «ایبیتی۹۰» (abt90) و «حضرات»، تحت پیگرد قرار گرفتند. آنها در آن زمان خارج از کشور زندگی میکردند و سه سال بعد، در ایران بهصورت غیابی محاکمه و به دو سال زندان محکوم شدند. سیاوش کیوانپور، بنیانگذار شلبیت، نیز به دلیل کمک به آنها به سه ماه زندان محکوم شد.
بر اساس اسناد دادگاه ایران و گفته فردی مطلع از این موضوع، ایران برای پویان مختاری و ساشا سبحانی از اینترپل اعلان قرمز گرفت. هر دو نفر در اسپانیا، محل اقامت آن زمانشان، بازداشت شدند. مختاری گفت بیش از یک ماه در بازداشت بوده است. به گفته فرد مطلع، اینترپل بعدا در پی درخواست این افراد اعلانهای قرمز را لغو کرد.
پویان مختاری و ساشا سبحانی این موضوع را رد کردند که وبسایتهای قماری را که تبلیغ میکنند با یکدیگر مرتبط بودند. اما اینفوبلاکس اعلام کرد اگرچه بسیاری از این دامنهها «در زمانهای مختلف، با نامهای متفاوت و برندهای گوناگون ثبت شدهاند»، نرمافزار و دیگر ویژگیهای فنی مشترکی دارند که آنها را به هم مرتبط میکند.
این دو همچنین گفتند از هرگونه دخالت حکومت ایران در فعالیتهایشان بیاطلاعاند، سیاوش کیوانپور را نمیشناسند و با «شلبیت» آشنایی ندارند.
آقای سبحانی طی بیانیهای به رویترز گفت: «من هرگونه دخالت در پولشویی، دور زدن تحریمها، تأمین مالی تروریسم یا انتقال پول به نمایندگی از دولت ایران، بانک مرکزی ایران، سپاه پاسداران یا هر نهاد حکومتی دیگر ایران را قاطعانه رد میکنم.»
به گزارش رویترز به نقل از منابع آگاه، پلیس دبی اواخر مارس پویان مختاری را به اتهام تامین مالی گروههای تروریستی ایرانی که علیه امارات متحده عربی اقدامات خصمانه انجام میدادند، بازداشت کرد.
به گفته این افراد، آقای مختاری ۳۵ روز در بازداشت بود و سپس از کشور اخراج و مجبور شد از داراییهای خود، از جمله موجودی حسابهای بانکیاش در امارات و خانه پنج میلیون دلاری خود صرفنظر کند.
او سپس به هنگکنگ رفت و فاش کرد که در امارات با هویتی جعلی زندگی میکرد. او تصویری از ویزای طلایی ۱۰ ساله خود به نام «پاتریک فیلیپ»، شهروند وانواتو، کشور جزیرهای واقع در جنوب اقیانوس آرام، منتشر کرد.
پویان مختاری اتهامهای مطرحشده علیه خود در دبی را رد کرد و گفت که عضو سپاه پاسداران یا هیچیک از گروههای نظامی ایران نیست. او نگفت که آیا با این نهادها معاملهای داشته است یا خیر.
رویترز نتوانست مشخص کند که آیا سپاه پاسداران مستقیما شبکه قمار و شلبیت را کنترل میکند یا دقیقا چه کسی در ساختار حکومتی ایران کنترل این عملیات دور زدن تحریمها را در دست دارد. رویترز همچنین نتوانست مقصد نهایی بخش عمده این رمزارزها را مشخص کند.
پیام برای این مطلب مسدود شده.